Πότε είναι η ώρα για ευθανασία σκύλου ή γάτας; Ένας οδηγός για τη δυσκολότερη απόφαση

Η ερώτηση «πότε είναι η ώρα για ευθανασία;» είναι ίσως η πιο δύσκολη που θα κληθείτε να απαντήσετε για τον σκύλο ή τη γάτα σας. Δεν υπάρχει εξέταση που να δίνει την απάντηση, ούτε μία «σωστή» μέρα στο ημερολόγιο. Υπάρχουν όμως κριτήρια που χρησιμοποιούν και οι κτηνίατροι, και μπορούν να σας βοηθήσουν να δείτε την εικόνα πιο καθαρά.

Σε αυτόν τον οδηγό θα βρείτε την κλίμακα ποιότητας ζωής που χρησιμοποιείται διεθνώς, τα σημάδια που δείχνουν ότι ένα ζώο υποφέρει, και τι αξίζει να σκεφτείτε από πριν, ώστε όταν έρθει η στιγμή να είναι όσο πιο ήρεμη γίνεται, για εκείνο και για εσάς.

ΥΠΑΡΧΕΙ «ΣΩΣΤΗ» ΣΤΙΓΜΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΘΑΝΑΣΙΑ;

Σπάνια υπάρχει μία μόνο σωστή μέρα. Συνήθως υπάρχει ένα παράθυρο χρόνου, όπου το ζώο έχει ακόμα στιγμές ηρεμίας, αλλά οι δύσκολες μέρες γίνονται συχνότερες και η θεραπεία δεν μπορεί πια να κρατήσει την άνεσή του.

Αυτό που ακούμε συχνά από κηδεμόνες είναι ότι φοβούνταν μήπως είναι «νωρίς». Αντίθετα, η συνηθισμένη μετέπειτα κουβέντα είναι ότι περίμεναν λίγο περισσότερο από όσο χρειαζόταν. Γι' αυτό οι κτηνίατροι λέμε συχνά ότι είναι καλύτερο να αποφασίσεις μια εβδομάδα νωρίτερα παρά μια μέρα αργότερα: έτσι ο αποχαιρετισμός γίνεται σε μια ήρεμη μέρα και όχι σε μια κρίση.

Η απόφαση δεν χρειάζεται να την πάρετε μόνοι. Ο κτηνίατρός σας μπορεί να σας πει τι βλέπει κλινικά, εσείς ξέρετε το ζώο σας καλύτερα από οποιονδήποτε. Οι δύο οπτικές μαζί δίνουν την πιο σωστή εικόνα.

Η ΚΛΙΜΑΚΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ: 7 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΒΟΗΘΟΥΝ

Μια από τις πιο διαδεδομένες κλίμακες ποιότητας ζωής είναι η κλίμακα που ανέπτυξε η κτηνίατρος ογκολόγος Dr. Alice Villalobos (γνωστή και ως «κλίμακα HHHHHMM»). Αξιολογεί 7 τομείς της καθημερινής ζωής του ζώου:

ΠΩΣ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΕ

Βαθμολογείτε κάθε κριτήριο από 0 (πολύ άσχημα) έως 10 (πολύ καλά), με βάση τις τελευταίες μέρες, και προσθέτετε. Το μέγιστο είναι 70.

• Σύνολο πάνω από 35, και ιδανικά πάνω από 5 σε κάθε κριτήριο: η ποιότητα ζωής θεωρείται αποδεκτή, με την κατάλληλη υποστήριξη.
• Σύνολο κάτω από 35, ή ένα κρίσιμο κριτήριο (πόνος, αναπνοή, φαγητό) που δεν βελτιώνεται με τη θεραπεία: είναι ώρα να συζητήσετε με τον κτηνίατρο για τις επιλογές, συμπεριλαμβανομένης της ευθανασίας.

Η κλίμακα δεν είναι διαγνωστικό τεστ και δεν αποφασίζει αντί για εσάς. Είναι όμως πολύ χρήσιμη όταν τη συμπληρώνετε κάθε λίγες μέρες και κοιτάζετε την τάση: ένα σκορ που πέφτει σταθερά λέει περισσότερα από μια μεμονωμένη κακή μέρα. Βοηθάει επίσης στη συζήτηση μέσα στην οικογένεια, όταν ο καθένας βλέπει τα πράγματα λίγο διαφορετικά.

ΚΑΛΕΣ ΚΑΙ ΚΑΚΕΣ ΜΕΡΕΣ: ΤΟ ΠΙΟ ΑΠΛΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

Αν η κλίμακα σας φαίνεται πολύπλοκη, υπάρχει κάτι ακόμα πιο απλό: ένα ημερολόγιο. Κάθε βράδυ σημειώνετε αν η μέρα ήταν καλή ή δύσκολη για το ζώο, με μια λέξη για το γιατί («έφαγε καλά», «λαχάνιαζε όλη νύχτα»). Μετά από 1–2 εβδομάδες το ημερολόγιο συχνά δείχνει κάτι που δύσκολα βλέπουμε μέρα με τη μέρα.

Ένας άλλος τρόπος: γράψτε 3 πράγματα που αγαπούσε περισσότερο από όλα ο σκύλος ή η γάτα σας, όταν ήταν καλά (η βόλτα, το καλωσόρισμα στην πόρτα, η θέση στο παράθυρο). Όταν πια δεν μπορεί να χαρεί κανένα από αυτά, η ποιότητα ζωής του έχει αλλάξει σημαντικά.

ΣΗΜΑΔΙΑ ΟΤΙ ΤΟ ΖΩΟ ΥΠΟΦΕΡΕΙ

Τα ζώα, και ιδιαίτερα οι γάτες, κρύβουν τον πόνο πολύ καλά. Γι' αυτό συχνά τα σημάδια είναι αλλαγές στη συμπεριφορά και όχι κλάμα.

ΣΤΟΝ ΣΚΥΛΟ

• λαχάνιασμα και ανησυχία σε ηρεμία, ιδιαίτερα τη νύχτα
• δεν βρίσκει θέση να ξαπλώσει ή δεν μπορεί να σηκωθεί χωρίς βοήθεια
• κλαψουρίζει, γλείφει επίμονα ένα σημείο ή αποφεύγει το άγγιγμα
• απομονώνεται και δεν δείχνει ενδιαφέρον για την οικογένεια
• αρνείται το φαγητό που πάντα έτρωγε

ΣΤΗ ΓΑΤΑ

• κρύβεται περισσότερο από ό,τι συνήθως
• έχει σταματήσει να καθαρίζει τον εαυτό της και το τρίχωμα είναι αφρόντιστο
• κάθεται καμπουριασμένη, με μισοκλεισμένα μάτια
• δεν πηδάει πια στα αγαπημένα της σημεία
• σταματά να χρησιμοποιεί την άμμο ή τρώει ελάχιστα

Πότε καλείτε αμέσως κτηνίατρο: δύσπνοια (αναπνέει με το στόμα, η κοιλιά του τραβιέται έντονα), κατάρρευση, σπασμοί που επαναλαμβάνονται ή πόνος που δεν υποχωρεί με τα φάρμακα. Αυτά δεν περιμένουν για την επόμενη μέρα.

ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΘΗΣΗ

Κάθε χρόνια ή σοβαρή πάθηση έχει τα δικά της «σημάδια» ότι η θεραπεία δεν επαρκεί πια. Ενδεικτικά:

• Καρκίνος: όταν ο πόνος ή η ανορεξία δεν ελέγχονται πια, όταν δυσκολεύεται η αναπνοή ή όταν ένας όγκος πληγιάζει ή μεγαλώνει γρήγορα.
• Χρόνια νεφρική νόσος: όταν παρά τους ορούς και τη δίαιτα υπάρχουν επίμονοι έμετοι, άρνηση φαγητού και συνεχής απώλεια βάρους.
• Καρδιακή ανεπάρκεια: όταν η αναπνοή σε ηρεμία ή στον ύπνο γίνεται γρήγορη και κουραστική, ή υπάρχουν λιποθυμίες. Αν ο κτηνίατρος σας έχει ζητήσει να μετράτε τις αναπνοές στον ύπνο, ενημερώστε τον μόλις δείτε αύξηση.
• Αρθρίτιδα και ακινησία (συχνά σε μεγαλόσωμους σκύλους): όταν δεν μπορεί να σηκωθεί καθόλου μόνος του, λερώνεται και αρχίζουν πληγές από την κατάκλιση.
• Γνωσιακή δυσλειτουργία («άνοια»): όταν το ζώο είναι συνέχεια χαμένο, αγχώνεται, φωνάζει τη νύχτα και δεν αναγνωρίζει πια το σπίτι ή τους ανθρώπους του.

ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ: Η ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ

Ένα χαμηλό σκορ δεν σημαίνει πάντα «ευθανασία αύριο». Συχνά υπάρχουν πρώτα επιλογές που βελτιώνουν την άνεση του ζώου, όπως καλύτερη αναλγησία, φάρμακα για την όρεξη ή τη ναυτία, οροί κάτω από το δέρμα, μαλακό κρεβάτι, αντιολισθητικά χαλιά και σαμαράκια στήριξης. Αυτή είναι η παρηγορητική φροντίδα: ο στόχος δεν είναι η ίαση, αλλά οι μέρες που μένουν να είναι όσο πιο άνετες γίνεται.

Για ένα ζώο που κουράζεται ή πονάει στη μετακίνηση, οι κτηνιατρικές επισκέψεις στο σπίτι βοηθούν να γίνονται επανεκτιμήσεις χωρίς επιπλέον στρες. Έτσι παρακολουθείτε μαζί με τον κτηνίατρο αν η θεραπεία εξακολουθεί να κάνει διαφορά.

ΕΝΟΧΕΣ, ΑΜΦΙΒΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Είναι φυσιολογικό να νιώθετε ενοχές, θυμό ή ένα είδος πένθους πριν ακόμα συμβεί οτιδήποτε. Η ευθανασία δεν είναι «εγκατάλειψη» του ζώου, είναι η τελευταία φροντίδα που μπορείτε να του προσφέρετε: να μην πονέσει άλλο.

Αν στην οικογένεια υπάρχουν διαφορετικές απόψεις, δοκιμάστε να συμπληρώσει ο καθένας την κλίμακα ξεχωριστά και μετά να συζητήσετε. Ένα ραντεβού με τον κτηνίατρο μόνο για συζήτηση, χωρίς να έχει παρθεί απόφαση, βοηθάει συχνά να βρεθεί κοινός τόπος.

ΠΩΣ ΤΟ ΕΞΗΓΕΙΤΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Μιλήστε απλά και ειλικρινά, ανάλογα με την ηλικία τους: «είναι πολύ άρρωστος, ο κτηνίατρος θα τον βοηθήσει να μην πονάει άλλο και θα πεθάνει». Καλό είναι να αποφεύγετε το «θα κοιμηθεί», γιατί τα μικρά παιδιά μπορεί να φοβηθούν τον ύπνο. Αφήστε τα να αποχαιρετήσουν με τον δικό τους τρόπο, με μια ζωγραφιά ή ένα γράμμα, και αποφασίστε μαζί τους αν θέλουν να είναι παρόντα.

ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΕΥΘΑΝΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ

Η ευθανασία γίνεται σε δύο στάδια. Πρώτα χορηγείται μια ηρεμιστική ένεση (προνάρκωση), ώστε το ζώο να βυθιστεί σε βαθύ ύπνο. Μόνο όταν κοιμάται βαθιά χορηγείται το φάρμακο της ευθανασίας, και η καρδιά σταματά ήρεμα. Το ζώο δεν αισθάνεται πόνο.

Καλό είναι να ξέρετε από πριν ότι μετά τον θάνατο τα μάτια μπορεί να μείνουν ανοιχτά και μπορεί να δείτε μικρές αντανακλαστικές κινήσεις ή μια βαθιά ανάσα. Είναι φυσιολογικά αντανακλαστικά του σώματος και δεν σημαίνουν ότι το ζώο νιώθει κάτι.

Στο σπίτι το ζώο μένει στο κρεβάτι του, ανάμεσα στους ανθρώπους του, χωρίς το αυτοκίνητο και την αναμονή στην κλινική. Αναλυτικά βήματα, τι περιλαμβάνει η επίσκεψη και το κόστος θα βρείτε στη σελίδα μας για την ευθανασία σκύλου και γάτας κατ' οίκον στην Αττική. Για το γιατί πολλές οικογένειες προτιμούν το σπίτι, δείτε και το άρθρο μας «Ευθανασία στο σπίτι: μια πράξη αγάπης και σεβασμού».

ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΣΚΕΦΤΕΙΤΕ ΑΠΟ ΠΡΙΝ

Όσο δύσκολο κι αν είναι, η προετοιμασία κάνει τη στιγμή πιο ήρεμη, γιατί δεν χρειάζεται να πάρετε πρακτικές αποφάσεις την τελευταία ώρα:

• Πού και πότε: στο σπίτι ή στην κλινική, σε ποιο δωμάτιο, σε μια ώρα που μπορεί να είναι εκεί όποιος θέλει.
• Ποιοι θα είναι παρόντες: μέλη της οικογένειας, παιδιά, ακόμα και άλλα ζώα του σπιτιού, αν το επιθυμείτε.
• Τι θα γίνει μετά: η διάθεση της σορού γίνεται σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, μέσω αδειοδοτημένων αποτεφρωτηρίων ή κοιμητηρίων ζώων. Η αποτέφρωση μπορεί να είναι ατομική (παίρνετε πίσω την τέφρα) ή ομαδική. Αξίζει να το αποφασίσετε από πριν, ώστε η παραλαβή να γίνει διακριτικά και χωρίς αναμονή.
• Ενημέρωση του ΕΜΖΣ: ο θάνατος του ζώου καταχωρίζεται στο Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς. Αν την ευθανασία την κάνουν οι Vet Heroes, την καταχώριση την αναλαμβάνουμε εμείς.
• Ένα αναμνηστικό: μια τούφα τρίχωμα, το περιλάιμιο, μια φωτογραφία ή ένα αποτύπωμα πατούσας. Πολλοί κηδεμόνες το θεωρούν πολύτιμο αργότερα.

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Πατήστε μια ερώτηση για να δείτε την απάντηση.

Πώς ξέρω ότι ήρθε η ώρα για ευθανασία;

Όταν οι κακές μέρες ξεπερνούν σταθερά τις καλές, όταν ο πόνος, η αναπνοή ή το φαγητό δεν ελέγχονται πια με τη θεραπεία, ή όταν η κλίμακα ποιότητας ζωής πέφτει κάτω από 35/70. Η τελική απόφαση παίρνεται ιδανικά μαζί με τον κτηνίατρο.

Πονάει η ευθανασία;

Όχι. Πρώτα γίνεται ηρεμιστική ένεση και το ζώο κοιμάται βαθιά. Το φάρμακο της ευθανασίας χορηγείται μόνο όταν δεν αντιλαμβάνεται πια τίποτα.

Μπορώ να είμαι παρών;

Ναι, και τις περισσότερες φορές βοηθάει το ζώο να έχει δίπλα του τους ανθρώπους του. Αν όμως νιώθετε ότι δεν μπορείτε, και αυτό είναι απολύτως κατανοητό. Μπορείτε να αποχαιρετήσετε πριν ή μετά.

Είναι καλύτερα στο σπίτι ή στο ιατρείο;

Εξαρτάται από το ζώο και την οικογένεια. Στο σπίτι αποφεύγεται η μεταφορά και το άγχος της κλινικής, και η οικογένεια έχει τον χρόνο και την ιδιωτικότητα που χρειάζεται. Για ζώα που φοβούνται το ιατρείο ή δυσκολεύονται να μετακινηθούν, το σπίτι είναι συνήθως η πιο ήπια επιλογή.

Πόσο κοστίζει η ευθανασία κατ' οίκον;

Στους Vet Heroes το κόστος ξεκινά από 100 €, ανάλογα με την περιοχή, το βάρος του ζώου και την ώρα. Η μεταφορά της σορού και η αποτέφρωση χρεώνονται ξεχωριστά. Αναλυτικά στη σελίδα της ευθανασίας κατ' οίκον.

Μπορούν να είναι παρόντα τα παιδιά ή άλλα ζώα του σπιτιού;

Ναι, αν το επιθυμείτε. Τα παιδιά είναι καλό να έχουν προετοιμαστεί με απλά και ειλικρινή λόγια. Τα άλλα ζώα μπορούν να είναι κοντά ή να δουν το σώμα μετά, κάτι που πολλοί πιστεύουν ότι τα βοηθά να καταλάβουν την απώλεια.

Τι γίνεται με τη σορό μετά;

Τις επιλογές (ατομική ή ομαδική αποτέφρωση, κοιμητήριο ζώων) τις συζητάμε από πριν, και σας δίνουμε τα στοιχεία συνεργαζόμενης υπηρεσίας, ώστε η παραλαβή να γίνει σύντομα και με σεβασμό.

ΣΥΝΟΨΙΖΟΝΤΑΣ

Δεν υπάρχει τέλεια στιγμή για έναν αποχαιρετισμό. Υπάρχει όμως μια απόφαση που παίρνεται με αγάπη, με κριτήρια και με τη βοήθεια ενός κτηνιάτρου που εμπιστεύεστε. Η κλίμακα ποιότητας ζωής, το ημερολόγιο με τις καλές και κακές μέρες και μια ειλικρινής συζήτηση μέσα στην οικογένεια σας βοηθούν να την πάρετε με περισσότερη ηρεμία.

Δεν είστε σίγουροι; Μιλάμε τηλεφωνικά, χωρίς καμία δέσμευση, για να αξιολογήσουμε μαζί την κατάσταση: 693 156 4363. Για το πώς γίνεται η διαδικασία και τι περιλαμβάνει, δείτε τη σελίδα της ευθανασίας σκύλου και γάτας κατ' οίκον.